2021 წლის 9 აგვისტოს საქართველოს უნივერსიტეტის ლექტორის, დოქტორ პედრამ კეშავარზის სტატია, სახელწოდებით „A Systematic Review of Imaging Studies in Olfactory Dysfunction Secondary to COVID-19“, საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალ Academic Radiology-ში გამოქვეყნდა. გთავაზობთ დოქტორ კეშავარზის პასუხებს სტატიასთან დაკავშირებულ ჩვენს კითხვებზე.
1. რა გავლენა შეიძლება ჰქონდეს ამ კვლევას ადამიანის ცხოვრებაზე?
COVID-19-ის პანდემიის პერიოდში მსოფლიოს მასშტაბით უამრავი ადამიანი დაინფიცირდა და დაავადების შემდეგ სხვადასხვა ნიშანი და სიმპტომი გამოუვლინდა. მაგალითად, COVID-19-ით ინფიცირების შემდეგ ბევრ პაციენტს აღენიშნებოდა ანოსმია და ყნოსვის ფუნქციის დარღვევა. შესაბამისად, აღნიშნულ კვლევას მნიშვნელოვანი როლი აქვს COVID-19-ით გამოწვეული სხვადასხვა ნიშნისა და სიმპტომის, განსაკუთრებით კი SARS-CoV-2-ით ინფიცირების შემდეგ განვითარებული ანოსმიისა და ყნოსვის ფუნქციის დარღვევის დროულ დიაგნოსტიკასა და მართვაში.
2. კონკრეტულად როგორ უკავშირდება კვლევის თემა აღნიშნულ საკითხებს?
წინამდებარე კვლევაში COVID-19-თან დაკავშირებული ყველა შესაბამისი ნაშრომის სისტემატური მიმოხილვის საფუძველზე — სულ 1490 კვლევა იქნა განხილული — აღვრიცხეთ COVID-19-ის ინფექციის სხვადასხვა გამოვლინება, რომლებიც SARS-CoV-2-ით ინფიცირების შემდეგ ანოსმიასა და ყნოსვის ფუნქციის დარღვევას უკავშირდება.
გარდა ამისა, მიმოვიხილეთ მსოფლიოს მასშტაბით ჩატარებული ყველა კვლევა, რომლებშიც SARS-CoV-2-ით ინფიცირების შემდეგ განვითარებული ანოსმიის შემთხვევაში გამოსახვითი კვლევების შედეგები იყო წარმოდგენილი, მათ შორის კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT), თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI), PET/CT და PET/MRI.
3. როგორ შეუძლიათ სტუდენტებს ამ სფეროში ჩართვა და რატომ უნდა დაინტერესდნენ ამ მიმართულებით?
ჩემი აზრით, ყველა სტუდენტი უნდა ჩაერთოს მისთვის საინტერესო კვლევით მიმართულებაში და მუდმივად განავითაროს კვლევითი უნარები. სწორედ ამიტომ, "საქართველოს უნივერსიტეტში" ვგეგმავ მოტივირებული სტუდენტებისგან შემდგარი მულტიდისციპლინური კვლევითი გუნდის შექმნას.
გარდა ამისა, საქართველოს უნივერსიტეტის სტუდენტებისთვის მოვამზადე კვლევის საფუძვლებისა და მოწინავე კვლევითი მეთოდების შემსწავლელი მოკლევადიანი ონლაინკურსები, რომლებიც მათ კვლევითი ცოდნის გაღრმავებაში დაეხმარება.
საბოლოოდ, საქართველოს უნივერსიტეტის ყველა სტუდენტს ვურჩევ, ჩაერთონ მომავალ კვლევით კურსებსა და უნივერსიტეტის კვლევით გუნდში, გაიღრმაონ კვლევითი გამოცდილება და გაიუმჯობესონ აკადემიური რეზიუმე, რაც მომავალში მათ მეტ შესაძლებლობას მისცემს.
4. რა იყო კვლევის განხორციელების მთავარი გამოწვევები და რა უნარები იყო საჭირო?
ჩემი აზრით, ნებისმიერი კვლევის მთავარი გამოწვევა თემის სიახლე და კრეატიულობაა. აღნიშნული კვლევის ფარგლებში სისტემატურად მიმოვიხილეთ თემასთან დაკავშირებული სამეცნიერო ნაშრომები და დაახლოებით 1490 კვლევა შევისწავლეთ, რათა გამოგვევლინა COVID-19-ის ის შემთხვევები, როდესაც SARS-CoV-2-ით ინფიცირების შემდეგ პაციენტებს ანოსმია ან ყნოსვის ფუნქციის ნებისმიერი სხვა დარღვევა განუვითარდათ.
ამასთან, სისტემატური მიმოხილვა ჩატარდა სისტემატური მიმოხილვებისა და მეტაანალიზების ანგარიშგების პრიორიტეტული რეკომენდაციების (PRISMA) შესაბამისად. კვლევის ფარგლებში სისტემატურად მოიძიებოდა ინფორმაცია ისეთ მონაცემთა ბაზებში, როგორებიცაა Scopus, MEDLINE (PubMed), Web of Science (WOS), Embase (Elsevier), Cochrane Library და Google Scholar.
შესაბამისად, სისტემატური მიმოხილვის მომზადებისას ყველა მონაცემთა ბაზაში გამოყენებული იყო ყოვლისმომცველი საძიებო ტერმინები და სამედიცინო თემატური სათაურები (MeSH). კვლევების ხარისხის შეფასებისთვის ასევე გამოყენებული იყო ნიუკასლ-ოტავას შკალის მოდიფიცირებული ვერსია.
5. რამ დაგაინტერესათ ამ თემაზე კვლევის ჩატარებით?
COVID-19-ით ინფიცირების შემდეგ მსოფლიოს მასშტაბით უამრავ ადამიანს გამოუვლინდა ანოსმიისა და ყნოსვის ფუნქციის დარღვევის სხვადასხვა ნიშანი და სიმპტომი. სწორედ ამიტომ, გადავწყვიტეთ აღნიშნული თემის შესახებ არსებული სამეცნიერო ნაშრომების სისტემატური მიმოხილვა.
6. გვიამბეთ თქვენი თანამშრომლების შესახებ.
ვთანამშრომლობდი აშშ-ის, ირანისა და საქართველოს რამდენიმე კვლევით გუნდთან და COVID-19-ის კვლევით ცენტრთან. გარდა ამისა, შევქმენი სპეციალური კვლევითი გუნდი, რომლის მიზანია კლინიკური და საბაზისო მეცნიერებების მიმართულებით აქტუალურ თემებზე მაღალი ხარისხის კვლევითი სამუშაოების გუნდურად განხორციელება.
7. რა დამატებითი მხარდაჭერა მიიღო ამ კვლევამ?
მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნულ კვლევას ფინანსური დაფინანსება არ მიუღია, მას მხარს უჭერდა "საქართველოს უნივერსიტეტის" მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სკოლა.
